Odmiedniczkowe zapalenie nerek

Nerki to bardzo ważny narząd, który odpowiada przede wszystkim za filtrowanie krwi i usuwanie z niej niepotrzebnych, często toksycznych substancji, a następnie poprzez drogi moczowe umożliwia usunięcie ich z organizmu. Każda choroba, która dotyczy nerek, jest więc groźna dla całego organizmu, ponieważ upośledza usuwanie toksyn, przez co może doprowadzić do zatrucia całego ustroju.

Jest to rodzaj zapalenia dróg moczowych dużo groźniejszy od bardzo częstego zapalenia cewki moczowej i pęcherza. Choroba ta może przebiegać jako postać ostra lub przejść w postać przewlekłą. W skrajnych przypadkach jej skutkiem może być nawet niewydolność nerek.

Przyczyny odmiedniczkowego zapalenia nerek

Do odmiedniczkowego zapalenia nerek dochodzi najczęściej tzw. drogą wstępującą z dolnego odcinka dróg moczowych. Właśnie dlatego niezbędne jest właściwe leczenie zapaleń cewki czy pęcherza, aby bakterie nie zalegały w drogach moczowych i nie mogły się dostać poprzez moczowód prosto do nerki i by nie wywołały stanu zapalnego. Leczenie zapaleń dolnego odcinka dróg moczowych zazwyczaj nie nastręcza wielu trudności, wymaga jedynie podania doustnie antybiotyku przez kilka dni. Natomiast leczenie zapalenia nerek jest już trudniejsze i nie zawsze kończy się powodzeniem. Rzadko zdarza się, by bakterie dostały się do nerki inną drogą niż przez dolny odcinek dróg moczowych. Do przeniesienia zakażenie z odległego narządu przez krew czy limfę dochodzi rzadko i zazwyczaj ma to miejsce u osób dotkniętych chorobami przewlekłymi czy  z zaburzeniami odporności. Zarówno za zapalenie dolnego odcinka dróg moczowych, jak i w związku z tym za odmiedniczkowe zapalenie nerek odpowiedzialne są bakterie, szczególnie często, w ok. 80%, jest to bakteria Escherichia Coli, rzadziej gronkowce.

Zdarzają się też zakażenia grzybicze, występują one u chorych z obniżoną odpornością, długotrwale cewnikowanych, leczonych antybiotykami lub lekami immunosupresyjnymi. Czasami za zakażenie dróg moczowych mogą też być odpowiedzialne takie drobnoustroje chorobotwórcze jak mikoplazmy, dwoinka rzeżączki czy wirusy rodziny Herpes, do których należy wirus opryszczki. Są to drobnoustroje przenoszone drogą płciową, wobec czego ten typ zapalenia najczęściej dotyczy kobiet aktywnych seksualnie. Taki rodzaj zakażenia jest podejrzewany, jeżeli z posiewu moczu nie można wyhodować bakterii typowych, a pacjentka ma objawy kliniczne zakażenia dróg moczowych.

Objawy odmiedniczkowego zapalenia nerek

Obraz kliniczny odmiedniczkowego zapalenia nerek może być bardzo zróżnicowany, od przebiegu zupełnie bezobjawowego aż po objawy zakażenia całego organizmu. Zwykle dominującym objawem jest ból w okolicy lędźwiowej o różnym nasileniu. Może on być jedno- lub obustronny, może także promieniować do pachwiny. Zwykle występuje także gorączka lub stan podgorączkowy. Zazwyczaj pacjent zgłasza ogólnie złe samopoczucie, czasem pojawiają się dreszcze.

Mogą wystąpić także bóle brzucha, nudności i wymioty, a także tzw. objawy dyzuryczne, czyli ból w podbrzuszu, ból podczas oddawania moczu, częstomocz oraz częste parcie na mocz z towarzyszącym pieczeniem. Często objawy mogą się wcale nie różnić od tych w zapaleniu dolnych dróg moczowych. Wystąpienie objawów ogólnych, pogorszenie samopoczucia, zwłaszcza w ostatnim czasie objawy zakażenia cewki czy pęcherza, które nie było leczone, może wskazywać na rozprzestrzenienie się stanu zapalnego także na nerkę. Przy zapaleniu nerek pacjent będzie odczuwał dotkliwy ból przy uderzeniu przez lekarza w okolicę lędźwiową pleców (tzw. objaw Goldflama), a także może odczuwać dyskomfort przy uciśnięciu okolicy nadłonowej, gdyż zapalenie pęcherza, które poprzedziło chorobę nerek, może nadal trwać.

U chorego z podejrzeniem zapalenia odmiedniczkowego nerek konieczne jest wykonanie badania ogólnego i posiewu moczu przed rozpoczęciem leczenia, a w przypadku złego stanu chorego konieczne jest przyjęcie go do szpitala, a także wykonanie posiewu krwi, by sprawdzić, czy zakażenie nie rozprzestrzeniło się na cały organizm. Czasami konieczne jest wykonanie badań obrazowych, jeżeli są wątpliwości co do diagnozy, gdy gorączka nie spada i chory czuje się gorzej mimo zastosowanego leczenia antybiotykiem lub gdy jest to już kolejny epizod odmiedniczkowego zapalenia nerek.  

Leczenie odmiedniczkowego zapalenia nerek

Podstawą leczenia odmiedniczkowego zapalenia nerek jest antybiotykoterapia oparta na wynikach badań moczu. Należy zastosować antybiotyk na tę konkretną bakterię, która znajduje się w moczu pacjenta i na który dany drobnoustrój jest wrażliwy. Podczas oczekiwania na wyniki badań pacjent otrzymuje tzw. antybiotyk typowy na drogi moczowe. Jeżeli stan chorego jest ciężki, podaje się antybiotyki drogą dożylną. Zazwyczaj leczenie trwa ok. 10–14 dni. Zazwyczaj nie ma konieczności przyjęcia pacjenta do szpitala, ale zalecany jest odpoczynek i nieprzemęczanie się. Zalecane jest także regularne przyjmowanie płynów oraz nieobciążanie chorej nerki dodatkowymi lekami. Pacjent może przyjmować także preparaty z dodatkiem żurawiny, która pozytywnie wpływa na ustąpienie dolegliwości ze strony dróg moczowych. 

Powikłania odmiedniczkowego zapalenia nerek

Każda choroba zapalna nerki powoduje pewne zniszczenia w jej strukturze. Im zapalenie dłużej trwa, a zwłaszcza jeżeli przejdzie w formę  przewlekłą, zniszczenia te mogą spowodować trwałą niewydolność tego narządu. Niewydolność nerek to choroba, która często bez leczenia nerkozastępczego, czyli np. dializ, może prowadzić do śmierci. Dbajmy o nasze nerki! Każda infekcja cewki moczowej czy pęcherza powinna być leczona antybiotykiem, aby nie rozprzestrzeniać się na nerki. Osoby, które często mają problem z zakażeniem dróg moczowych, powinny zgłosić się do lekarza i otrzymać właściwą profilaktykę. Pamiętajmy, że organizm nie może funkcjonować prawidłowo, jeżeli nie działa jego „oczyszczalnia”, czyli nerki.