Kłębuszkowe zapalenia nerek

Kłębuszkowe zapalenia nerek to bardzo niejednorodna grupa chorób, które –  mimo zbliżonego mechanizmu upośledzania funkcji nerek – mają  zróżnicowane podłoże i przebieg kliniczny. Zapalenia te dotyczą kłębuszków nerkowych – struktur w nerce, które odpowiadają bezpośrednio za ich funkcję filtracyjną (oczyszczającą organizm z toksycznych produktów przemiany materii).

Przyczyny kłębuszkowego zapelnia nerek

Kłębuszkowe zapalenia nerek mogą przebiegać w sposób ostry, podostry lub przewlekły (ta ostatnia forma jest zdecydowanie najczęstsza). Do tej choroby może dojść na skutek zadziałania wielu czynników. Do rozwinięcia objawów może dojść na tle infekcji czy choroby autoimmunologicznej. Zdarza się też, że kłębuszkowe zapalenie nerek jest wynikiem innej choroby przewlekłej, takiej jak cukrzyca, toczeń układowy czy choroby naczyń. Zdarza się jednak, że medycyna nie jest w stanie znaleźć powiązania między kłębuszkowym zapaleniem nerek a inną chorobą (podejrzewa się wtedy niezidentyfikowany do tej pory czynnik genetyczny). W grupie ryzyka są na pewno osoby, które przeszły zakażenie paciorkowcem oraz takie, które przewlekle przyjmują niesteroidowe leki przeciwzapalne.

Rozpoznanie kłębuszkowego zapalenia nerek

Jak rozpoznać kłębuszkowe zapalenie nerek? Jeśli dojdzie do ostrej postaci tej choroby, to lekarz nie powinien mieć problemów z postawieniem prawidłowego rozpoznania nawet w oparciu wyłącznie o charakterystyczny obraz kliniczny pacjenta. Szczególnie charakterystyczne są obrzęki – zwłaszcza w obrębie twarzy i powiek – które zazwyczaj najbardziej widoczne są w nocy, a zanikają w dzień. Ostra niewydolność nerek może się objawiać krwiomoczem oraz spadkiem jego dobowej objętości. Bardziej podstępnie może przebiegać (przynajmniej w jej początkowym stadium) postać przewlekła. Tu główne objawy mogą nie kojarzyć się z chorobą nerek, a sugerować jedynie np. infekcję czy inną chorobę przewlekłą. W tej postaci obserwuje się mianowicie:

• łatwe męczenie się chorego,
• brak apetytu,
  
• nudności i skurcze mięśni, zwłaszcza w nocy.
  

W badaniach laboratoryjnych uwagę zwraca obecność białka w moczu (czasem bardzo nasilona), czasem krwi. Podwyższone stężenie kreatyniny i mocznika we krwi sugeruje upośledzenie funkcji filtracyjnej nerek. Aby potwierdzić podejrzenie przewlekłej postaci kłębuszkowego zapalenia nerek, warto wykonać badania obrazowe. Najprostsze z nich to USG nerek, ale czasem wykonuje się też scyntygrafię – badanie z użyciem kontrastu radiologicznego, wykorzystujące działanie lampy rentgenowskiej. Jednak w przypadkach niejednoznacznych, kiedy nie jesteśmy pewni rozpoznania, rozstrzygającym badaniem jest zawsze biopsja nerki i wykonanie preparatu histopatologicznego. Tylko taka ocena kłębuszków nerkowych jest w pełni wiarygodna. 

Życie z kłębuszkowym zapaleniem nerek

Przebieg tej poważnej choroby, jaką jest ostre kłębuszkowe zapalenie nerek, może być różny. Zdarza się, iż pacjent zdrowieje całkowicie. Funkcja nerki nie jest wtedy w żadnym stopniu upośledzona. Bywają jednak przypadki, gdy postać ostra przechodzi w przewlekłą, stale postępującą. Sytuacja taka jest niepokojąca, gdyż postaci przewlekłej towarzyszą liczne powikłania, a ona sama doprowadza chorego do schyłkowej niewydolności nerek.

Przewlekłą postać kłębuszkowego zapalenia nerek zazwyczaj wykrywa się już na etapie, kiedy funkcja tego narządu jest w jakimś stopniu upośledzona. Jednym z groźnych powikłań takiego stanu jest nadciśnienie tętnicze, które – jeśli nie jest leczone – samo powoduje wiele groźnych następstw. Często postać przewlekła tej choroby przebiega z okresami zaostrzeń i remisji. Oznacza to, że przez wiele miesięcy, czasem lat choroba nie daje o sobie znać. 

Leczenie kłębuszkowego zapalenia nerek

W leczeniu zaostrzeń kłębuszkowego zapalenia nerek ważne jest, aby stosować  oszczędzający tryb życia – pozostawanie w łóżku, unikanie wysiłku fizycznego to podstawa szybkiego powrotu do zdrowia. Należy też często kontrolować masę ciała (ważyć się nawet co kilka dni), aby uniknąć szkodliwego dla organizmu zatrzymywania wody w organizmie, co może być powikłaniem niewydolności nerek. Zalecana jest dieta uboga w sól kuchenną oraz białko. Jej skład pomoże dobrać specjalista. Oprócz diety konieczne może okazać się stosowanie leków moczopędnych (w celu usunięcia nadmiaru wody w organizmie) oraz agresywna terapia przeciw nadciśnieniu tętniczemu. Czasem zdarza się, że nerki w wyniku choroby stają się całkowicie niesprawne.

Lekarze mówią wtedy o schyłkowej niewydolności nerek. Jest to moment, kiedy dla przeżycia konieczne jest zastosowanie dializoterapii. Jest to metoda polegająca na sztucznym, pozaustrojowym usuwaniu toksycznych substancji z organizmu. Innymi słowy – pacjent zostaje podłączony do urządzenia wykonującego pracę, której jego własne nerki nie są w stanie podołać. Jest to rozwiązanie stosowane wyłącznie w sytuacjach, gdy nie ma innego wyjścia, gdyż kilkugodzinne „oczyszczanie” organizmu 2–3 razy w tygodniu jest skrajnie niekomfortowe dla pacjenta. Wystarczy jednak przestrzegać zaleceń lekarskich, aby widmo dializoterapii odsunąć w czasie na wiele lat, a nawet – całkowicie.